Prof. Jacek Wciórka

Cnoty psychiatry


Bez wątpienia praktykowanie psychiatrii wymaga dyspozycji i wrażliwości etycznej. Umożliwiają one lub ułatwiają podejmowanie decyzji w wielu sytuacjach klinicznych nasyconych wartościami konfliktowymi lub konfliktogennymi. Normatywne koncepcje etyczne wskazują współcześnie na trzy główne przesłanki podpowiadające wybór w takich okolicznościach: uznane powinności (etyka powinności, deontologia), przewidywane następstwa (etyka konsewencji, konsekwencjalizm) oraz ujawniane cnoty (etyka cnót). Można sądzić, że cnotę (łac. virtus, gr. ἀρετή) wyróżnia w tej triadzie wewnątrz-sterowność podejmowanych wyborów. Cnoty i nasycone cnotami zachowania wypływają raczej ze złożonego procesu kształcenia, wychowania i dojrzewania profesjonalnego niż z ustaleń takich czy innych autorytetów (jak w przypadku powinności), czy z empirycznego rachunku start i korzyści (jak w przypadku konsekewencji). Hasło „cnotliwy psychiatra” (virtuous psychiatrist) pobudzi zapewne prędzej do uśmieszku niż do refleksji. A szkoda. Wystąpienie to jest próbą powrotu do refleksji nad cnotami, które w sposób owocny mogą wywierać wpływ na praktykowanie psychiatrii, a tym samym na jej skuteczność i publiczny wizerunek, oraz stanowić pociechę w chwilach zwątpień.