Dr hab. Hanna Karakuła–Juchnowicz

Psychiatria spersonalizowana: czy możemy liczyć na szybki postęp?


Termin Psychiatria spersonalizowana (PS) bywa stosowany zarówno w odniesieniu do pojęcia Psychiatrii precyzyjnej jak i Psychiatrii Zindywidualizowanej, będąc odzwierciedleniem nowego paradygmatu w psychiatrycznej praktyce klinicznej, zakładającego zbudowanie procesu decyzyjnego opartego o zindywidualizowany profil pacjenta.  Założeniem psychiatrii spersonalizowanej jest  dobieranie opieki psychiatrycznej nad pacjentem  zgodnie z jego charakterystyką, potrzebami i preferencjami na wszystkich etapach zaburzenia, począwszy od zapobiegania, diagnozy i leczenia. Chociaż założenia zindywidualizowanego sposobu podejścia do pacjenta były już praktykowane w wielu starożytnych i współczesnych nie-opartych na dowodach systemach medycznych, to celem PS jest dostarczenie naukowej, opartej na indywidualnych wskazaniach i przewidywaniach wiedzy, która w fundamentalny sposób zmienia procesy decyzyjne w psychiatrii.

Dotychczasowe decyzje oparte o  wytyczne i zalecenia różnych towarzystw naukowych dotyczące ,,przeciętnego pacjenta” cierpiącego na zaburzenia wg kryteriów ICD lub DSM wiążą się z dużą zmiennością dotyczącą trafności diagnostycznej i/lub uzyskanej odpowiedzi terapeutycznej. PS opiera się na przekonaniu, że choroby są heterogenne począwszy od przyczyn ich występowania, przez dynamikę ich przebiegu aż po odpowiedź na leczenie. Dzięki badaniom nad sekwencjonowaniem ludzkiego genomu oraz rozwojowi nowych technik badawczych możliwa jest zmiana dotychczasowego sposobu praktykowania psychiatrii. Ważną rolę w psychiatrii spersonalizowanej odgrywać mają markery molekularne, testy genetyczne i farmakogenetyczne, badania neurofizjologiczne i czynnościowe neuroobrazowe.

Pomimo początkowego entuzjazmu w związku z obiecującymi opracowaniami teoretycznymi i wynikami badań  proof-of-concept, do świata badań komercyjnych mających zastosowanie w codziennej praktyce klinicznej przedostało się jedynie kilka zestawów badań farmakogenetycznych. Czy możemy w takim wypadku liczyć na szybką rewolucję związaną z Psychiatrią spersonalizowaną?